Leegstand in De Fryske Marren
De Fryske Marren ontstond in 2014 uit de fusie van Gaasterlân-Sleat, Lemsterland, Skarsterlân en een deel van Boarnsterhim, en beslaat het zuidwesten van Friesland rond de Friese meren. De Fryske Marren heeft een uitzonderlijk lage gemeentebrede leegstand van gebouwen: 1,3%, minder dan de helft van het Nederlandse gemiddelde. Ook de winkelcijfers zijn gunstig — Locatus komt uit op 6,8% leegstaande verkooppunten en 4,9% leegstaand winkelvloeroppervlak.
Cijfers & data
Administratieve leegstand
Winkelleegstand
Huishoudens
Leegstandsbeleid
De vier winkelkernen van de gemeente — Balk, Joure, Lemmer en Sint Nicolaasga — kregen in onderzoek naar winkelgebieden een gemiddeld rapportcijfer van 7,9, maar zagen samen wel 26 verkooppunten verdwijnen: Joure ging van 157 naar 142 winkels, Balk van 64 naar 56, Lemmer van 140 naar 137 en Sint Nyk van 16 naar 10. Als voornaamste oorzaak wijst de gemeente op de groei van online verkopen. In Fryslân als geheel daalde de leegstand de afgelopen jaren met bijna vijftig procent door geslaagde transformaties van winkelpanden naar woningen of andere functies, en ook in de vier kernen van De Fryske Marren nam de leegstand af. Voor het kernwinkelgebied van Joure is een bedrijveninvesteringszone opgericht, die zich richt op een representatieve en veilige winkelstraat, een sterker ondernemersklimaat en het voorkomen van leegstand door nieuwe ondernemers aan te trekken.
Het Huidige Beleid
De vier winkelkernen van de gemeente — Balk, Joure, Lemmer en Sint Nicolaasga — kregen in onderzoek naar winkelgebieden een gemiddeld rapportcijfer van 7,9. Tegelijk verdwenen er samen 26 verkooppunten: Joure ging van 157 naar 142 winkels, Balk van 64 naar 56, Lemmer van 140 naar 137 en Sint Nyk van 16 naar 10. Als voornaamste oorzaak wijst de gemeente op de groei van online verkopen.
Het opvallende is dat die krimp niet tot meer leegstand leidde. In Fryslân als geheel daalde de leegstand de afgelopen jaren met bijna vijftig procent, door geslaagde transformaties van winkelpanden naar woningen of andere functies, en ook in de vier kernen van De Fryske Marren nam de leegstand af. Voor het kernwinkelgebied van Joure is een bedrijveninvesteringszone opgericht, gericht op een representatieve en veilige winkelstraat met een prettige omgeving, een sterker ondernemersklimaat en het voorkomen van leegstand door nieuwe ondernemers aan te trekken.
Minder winkels, minder leegstand
De Fryske Marren illustreert een verband dat in het publieke debat vaak wordt gemist: een dalend aantal winkels en een dalende leegstand kunnen prima samengaan. Als een winkelpand dat vrijkomt wordt omgezet naar een woning, verdwijnt het uit de winkelvoorraad — het telt niet langer mee als leegstaande winkel, want het is geen winkel meer. Het aantal verkooppunten daalt, maar de straat oogt gevuld en bewoond in plaats van dichtgeplakt.
Dat is precies wat er in Friesland op provinciale schaal is gebeurd, en het is een aanmerkelijk gezonder resultaat dan koste wat kost proberen alle winkelmeters winkelmeters te laten blijven. Het veronderstelt wel woningvraag: in De Fryske Marren groeit het aantal huishoudens tot 2050 met 2.140 (9,3%), genoeg om transformatie rendabel te maken.
Gemeentebreed had op 1 januari 2025 slechts 1,3% van de verblijfsobjecten geen geregistreerde gebruiker — 340 objecten, waarvan 27% een jaar eerder ook al leegstond. Het merengebied betekent daarnaast veel recreatief vastgoed en watersportvoorzieningen, met een uitgesproken seizoensritme.
Vooruitblik
De Fryske Marren hoort tot de gunstigste gevallen: lage leegstand, weinig structurele leegstand en een aantoonbaar werkende transformatiepraktijk. De aandacht kan hier uitgaan naar de kleinste kern, Sint Nicolaasga, waar het aantal winkels van zestien naar tien terugliep — in absolute zin klein, maar het is wel een reductie van bijna veertig procent van het lokale aanbod. Bij zulke aantallen bepalen enkele ondernemers of een dorp zijn voorzieningen houdt. Waarnemingen van inwoners zijn daar de meest betrouwbare bron over wat er werkelijk leegstaat.
Meld leegstand in De Fryske Marren
Loop je al maanden langs een leegstaand winkel- of horecapand waar niks mee gebeurt? Staat er een woning bij jou in de buurt al een eeuwigheid leeg? Door leegstand hier te melden, krijgen we een beter beeld van de leegstand in de hele gemeente en kunnen we sneller nieuwe invullingen vinden.
Over deze pagina
VacantMap fungeert als een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt om leegstand in gemeente De Fryske Marren in kaart te brengen, verloedering tegen te gaan en actieve burgerparticipatie te stimuleren.
Bekijk de meldingen op de kaart
Op de kaart van VacantMap staan meldingen van leegstand, aangevuld met redactioneel onderzoek.
Leegstand in andere steden