Leegstand in Leeuwarden
De hoofdstad van Friesland groeit door: jaarlijks komen er 360 huishoudens bij die woonruimte nodig hebben, in een stad die al kampt met een woningtekort. Toch hebben leegstaande woningen in Leeuwarden (voorlopig) geen prioriteit, hoewel 65% van de vierkante meters binnen de gemeentegrens uit woonruimte bestaat. De gemeenteraad stelde een leegstandsverordening in, maar die geldt alleen voor commerciële panden in het centrum.
Cijfers & data
Administratieve leegstand
Er is sprake van administratieve leegstand wanneer er geen inschrijving is op het adres door een persoon of organisatie op 1 januari. De cijfers zijn afkomstig van het CBS, 1 januari 2025. Het zijn geen vaststellingen van feitelijke leegstand, maar het kan wel een indicatie geven.Winkelleegstand
Locatus gegevens over leegstaande winkels en verkooppunten in het centrum van steden. Er wordt per stad het grootste winkelgebied aangewezen en daar geteld — niet in de gemeente als geheel (peildatum 2024).Woningmarkt
Woningtekort op woningmarktregio-niveau en verwachte huishoudensgroei op gemeenteniveau (ABF Research Primos prognose 2025).Leegstandsbeleid
Leeuwarden voerde per juni 2026 een Leegstandsverordening in, als een van de weinige steden die uitsluitend commercieel vastgoed in het centrum aanpakt. Woningen en andere panden buiten het centrumgebied vallen buiten de nieuwe verordening.
Een verordening voor niet-wonen
Op 26 mei 2026 nam de gemeenteraad een opvallend besluit: de introductie van een Leegstandsverordening 'niet wonen'. Bijna alle andere Nederlandse steden richten hun juridische instrumentarium op woningen; Leeuwarden kiest er bewust voor commercieel vastgoed in het kernwinkelgebied aan te pakken. Eigenaren moeten vanaf juni 2026 leegstand van langer dan zes maanden melden via Ondernemend Leeuwarden. Daarna volgt verplicht overleg met een gemeentelijke leegstandscoördinator. Passeert een pand de grens van twaalf maanden, dan krijgt de gemeente doorzettingsmacht om zelf een passende gebruiker aan te dragen.
Wethouder Abel Reitsma verdedigde de keuze in de raad met een helder argument: Leeuwardens leegstandsprobleem is primair kwalitatief, niet kwantitatief. De panden zijn verouderd of worden bewust te duur aangeboden. Dat is iets anders dan speculatieve woningonttrekking, en vraagt om een ander instrument.
Voor de uitvoering is 70.000 euro vrijgemaakt, niet voor handhaving maar voor ondersteuning: historische etalagestickers die visuele verloedering camoufleren, en promotie via narrowcasting om startende ondernemers aan te trekken. Linkse oppositiepartijen vonden dat te zacht. Zij eisten dat transformatie naar starterswoningen of studentenkamers op de bovenverdiepingen na een jaar leegstand wordt afgedwongen, in plaats van alleen gestimuleerd.
Stickers en overleg bestrijden de symptomen van de retailcrisis, niet de oorzaak. Zolang de verordening 'niet wonen' strikt gescheiden blijft van de woningbouwopgave, kunnen eigenaren genoegen nemen met een tijdelijke pop-up invulling, en blijft de transformatie naar binnenstadswoningen stilliggen. Of de keuze om commercieel vastgoed wel en woningen niet aan te pakken over twee jaar nog verdedigbaar is, hangt af van hoe snel de woningdruk verder oploopt.
Tweede woningen in de dorpen
Naast de binnenstad speelt in Leeuwarden een leegstandsvraagstuk dat elders zelden op de agenda staat: tweede woningen in de Friese dorpen. Gemeentelijke analyses toonden aan dat in toeristische kernen als Grou, Wergea en Warten ruim 3% van de woningvoorraad administratief leegstaat. Zo'n 25 tot 30 woningen per dorp dienen als onofficieel vakantiehuis en zijn onttrokken aan de lokale markt. Buiten het seizoen lopen scholen en winkels leeg, en Friese starters krijgen moeilijker voet tussen de deur. De raad gebruikt deze conclusies om de Huisvestingsverordening aan te scherpen, met het oog op een verbod op recreatief deeltijdgebruik van reguliere woningen.
Meld leegstand in Leeuwarden
De ambtelijke aandacht richt zich alleen op commerciële panden in het centrumgebied, maar (langdurige) leegstand vind je ook daarbuiten. Bijvoorbeeld in aanloopstraten, bedrijventerreinen, wijkcentra of woonwijken. Loop je al maanden langs een winkel of bedrijfspand dat er leeg uitziet? Staat een woning bij jou in de buurt al lange tijd leeg?
Met behulp van meldingen kunnen wij onderzoek doen naar leegstaande plekken in de stad. Hierdoor ontstaat een beter beeld van de situatie en meer draagvlak voor oplossingen.
VacantMap is een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt dat leegstand in Leeuwarden in kaart brengt en actieve burgerparticipatie in de stad stimuleert.
Bekijk de meldingen op de kaart
Op de kaart van VacantMap staan meldingen van leegstand, aangevuld met redactioneel onderzoek.
