Verklaringen voor hoge leegstand
Gemeten in vierkante meters loopt het beeld verder op: 3,5% van het vloeroppervlak staat leeg, waarvan 56% al langer dan een jaar. Zaanstad noemt leegstand van winkels, kantoren en bedrijfspanden zelf al jaren een "zorgelijke ontwikkeling" en heeft er een eigen gemeentelijk plan van aanpak voor. Sinds de coronacrisis is er een extra toename van leegstand te zien, zoals te lezen in de lokale media. Als we kijken naar de cijfers over winkelleegstand, wordt duidelijk wat voor een opgave er speelt. In het centrum van Zaandam staat 10,5% van de verkooppunten leeg en in Purmerend 10,9% (Locatus, 2024) — beide duidelijk boven het landelijk gemiddelde. Door toenemende vaste lasten en tegenvallende omzet besluiten steeds meer winkeliers en ondernemers ermee te stoppen.
Tegelijk laat de Zaanstreek ook zien dat het kán: de negentiende-eeuwse Zeepziederij De Adelaar, ooit een verlaten fabriekspand, is verbouwd tot hoofdkantoor van modemerk Vanilia — een van de vele herbestemmingsprojecten in de voormalige fabrieksgebouwen langs de Zaan.
Vooruitblik
De Zaanstreek is sinds het jaar 2000 qua inwonertal met ruim 20% gegroeid. De komende decennia komen er naar verwachting nog veel meer huishoudens bij. Dat zorgt voor een hoge druk op de woningmarkt, waardoor panden in Zaandam, Purmerend en andere kernen in hoog tempo worden omgebouwd tot woningen. Gezien de verwachte groei is het aannemelijk dat die trend zich alleen maar doorzet. Of dat de leegstand ook daadwerkelijk weet te verminderen, moet nog blijken.
In een snel groeiende regio met relatief hoge leegstand is het perspectief van inwoners onmisbaar. Zij zien wat de gemeente niet kan zien, en kunnen leegstand vaak sneller herkennen en signaleren. Daarom is het belangrijk om leegstand te melden. Zo kan er onderzoek worden gedaan naar de benutting van gebouwen, en werken we mee aan nieuwe invullingen voor de toekomst.
