Leegstand in Zaandam
Wie Zaandam voor het eerst bezoekt, kijkt zijn ogen uit. Het gestapelde Zaanse hotel in het centrum, de heropengebroken gracht, de karakteristieke houtbouw: Inverdan bewijst dat een stad haar eigen identiteit kan gebruiken om zichzelf opnieuw uit te vinden.
Toch kan leegstand in Zaandam hardnekkig zijn. De winkelleegstand ligt al jaren boven de 10%, en ook horeca en bedrijfspanden blijven langer leeg dan gewenst.
Cijfers & data
Administratieve leegstand
Er is sprake van administratieve leegstand wanneer er geen inschrijving is op het adres door een persoon of organisatie op 1 januari. De cijfers zijn afkomstig van het CBS, 1 januari 2025. Het zijn geen vaststellingen van feitelijke leegstand, maar het kan wel een indicatie geven.Winkelleegstand
Locatus gegevens over leegstaande winkels en verkooppunten in het centrum van steden. Er wordt per stad het grootste winkelgebied aangewezen en daar geteld — niet in de gemeente als geheel (peildatum 2024).Woningmarkt
Woningtekort op woningmarktregio-niveau en verwachte huishoudensgroei op gemeenteniveau (ABF Research Primos prognose 2025).Leegstandsbeleid
Zaanstad heeft geen leegstandsverordening. Een motie van de linkse oppositie werd verworpen door de coalitiemeerderheid. De gemeente kiest voor transformatieafspraken in aanloopstraten en heeft de opkoopbescherming aangescherpt (WOZ-grens €420.000). De nationale leegstandsheffing wordt nauwgezet gevolgd.
Bouwen in recordtempo
Zaandam is sterk in grootschalige transformatie. Het Hembrugterrein, het voormalige munitiefabrieksterrein aan de Zaan, is uitgegroeid tot een van de meest bijzondere herontwikkelingslocaties van Nederland. Rondom de oude Verkadefabriek en langs de Houthavenkade en de Achtersluispolder worden industriële meters omgebouwd tot woningen en werkruimtes. Zaanstad bouwt inmiddels in recordtempo: in 2026 alleen al worden zo'n 1.900 woningen verwacht.
In de aanloopstraten naar het centrum, de Westzijde en de Zuiddijk, en in wijkcentra als Poelenburg en Peldersveld ziet de straat er anders uit. Gesloten winkels, met daarboven onbenutte bovenwoningen die volgens provinciaal onderzoek potentieel duizenden extra woningen kunnen opleveren.
Rekenen met vierkante meters
De Zaanse politiek belandde begin 2026 in een verwarrende situatie na een kritische uitzending van onderzoeksprogramma Pointer. Toen de gemeenteraad eind 2025 het Beleidskader Detailhandel 2025–2035 vaststelde, stelde wethouder Gerard Onclin de raad gerust: de leegstand was zo laag dat hij zelfs vreesde voor een te krap frictieniveau. De gemeente rekende met 4,6% leegstand.
Die 4,6% bleek berekend op basis van leegstaande vierkante meters, niet op het aantal panden. Uitgedrukt als percentage van het aantal winkelpanden lag de leegstand op 11,9%. Locatus meet voor het grootste winkelgebied van Zaandam 10,5% leegstaande verkooppunten en 13,6% leegstaand vloeroppervlak (2024). Beide liggen hoger dan de 4,6% waarmee de wethouder de raad geruststelde. De gemeente hanteerde dus een andere meeteenheid dan de standaard in de sector en schetste zo een aanzienlijk gunstiger beeld dan de feitelijke situatie rechtvaardigde. Zo staarde de politiek zich blind op foutieve interne data en ging kostbare tijd verloren, terwijl panden leeg bleven.
Een motie verworpen, een heffing in aantocht
De linkse oppositie diende een motie in voor een Zaanse Leegstandsverordening naar voorbeeld van Gouda, waarin eigenaren een redelijke huurprijs moeten vragen. De rechtse coalitiemeerderheid verwierp de motie: een dwingende verordening levert te veel administratieve druk op. De coalitie kiest liever voor transformatieafspraken in aanloopstraten, waarbij winkels doelgericht worden omgebouwd tot appartementen.
Voor eigenaren die willen meedenken werkt die aanpak. Wie simpelweg weigert, heeft er geen last van. Per maart 2026 heeft Zaanstad wel de opkoopbescherming aangescherpt: de WOZ-grens is vastgesteld op 420.000 euro, waarmee direct 68% van de Zaanse koopwoningen is afgeschermd. Een relevante stap, maar die lost de bestaande leegstand niet op.
De raad volgt ondertussen de nationale leegstandsheffing nauwgezet. Nu gemeenten belasting mogen heffen over langdurige woonleegstand en de opbrengst direct in de gemeentekas vloeit, zien zelfs de meer marktgerichte partijen er brood in, als manier om de handhavingskosten te dekken.
Meld leegstand in Zaandam
Heb je informatie over leegstand in Zaandam die nog niet op VacantMap staat? Je kunt eenvoudig een melding doen. Alle inzendingen wordt bekeken door de redactie.
VacantMap is een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt dat leegstand in Zaandam in kaart brengt en actieve burgerparticipatie in de stad stimuleert.
Bekijk de meldingen op de kaart
Op de kaart van VacantMap staan meldingen van leegstand, aangevuld met redactioneel onderzoek.
