Centraal Beheer-kantoor
Het meest veelzeggende leegstandsdossier van Apeldoorn staat midden in de stad: het voormalige Centraal Beheer-kantoor van architect Herman Hertzberger, in de volksmond de Apenrots genoemd. Dit monumentale gebouw van 40.000 vierkante meter stond vanaf 2013 leeg en raakte volledig verloederd nadat ontwikkelaar Certitudo failliet ging. Jarenlang gebeurde er niets, terwijl de staat van het pand verslechterde.
Eind 2024 greep de gemeenteraad in: de gemeente kocht de locatie zelf aan om de regie volledig in eigen hand te nemen. Nu liggen er twee scenario's op tafel: transformatie naar een mix van cultuur, wonen en flexruimte, of volledige dan wel gedeeltelijke sloop om ruimte te maken voor grootschaligere nieuwbouw. Het CDA dwong via een motie af dat ook het sloopscenario serieus wordt onderzocht, onder het motto 'Geen Rots maar Trots'.
Dat de gemeente miljoenen moest investeren om één verloederd pand van de markt te redden, is veelzeggend. Het toont precies wat er gebeurt als er geen instrumentarium bestaat om vroegtijdig in te grijpen voordat het misgaat.
Faciliteren en reageren
Apeldoorn heeft geen leegstandsverordening ingevoerd. Het college kiest voor verleiden boven dwingen: een externe leegstandscoördinator gaat het gesprek aan met eigenaren in knelpuntstraten, met als doel de commerciële leegstand daar binnen drie jaar te halveren. Voor woningen biedt de gemeente tijdelijke verhuurvergunningen via de landelijke Leegstandwet als ventiel bij verkoop of renovatie. Meer instrumenten heeft de gemeente officieel niet.
GroenLinks, de Partij voor de Dieren en Wij Apeldoorn dienden een motie in om een leegstandsverordening te onderzoeken: inclusief meldplicht na zes maanden en de mogelijkheid om tijdelijk gebruik af te dwingen. Het college ontraadde de motie met de redenen: De administratieve leegstand is relatief laag, de ambtelijke capaciteit is schaars en de handhavingslast weegt niet op tegen de baten. De andere partijen wezen juist op de opbrengsten die de handhaving kan opleveren.
Vooruitblik
Apeldoorn kiest bewust voor een aanpak per project in plaats van structurele handhaving. Dat werkt voor iconische dossiers als de Apenrots: daar pakt de gemeente de regie met lef. Maar op het niveau van de stille leegstand in wijkwinkelcentra en de bovenwoningen die niemand aanschrijft, reageert de gemeente pas als de verloedering al heeft ingezet. De stad blijft groeien richting 2050 en de druk op de woningmarkt neemt alleen maar toe.
