Leegstand in Amersfoort

Wagenwerkplaats en Soesterkwartier

Amersfoort weet hoe het industrieel erfgoed een tweede leven geeft. De Wagenwerkplaats, waar oude spoorwerkplaatsen zijn omgebouwd tot een levendige mix van cultuur, werk en wonen, is het schoolvoorbeeld. De herontwikkeling van de Kop van de Isselt en de transformatie van verouderde kantoren langs de Ringweg-Koppel voegen woningen toe hard nodig zijn.

Maar elders in de stad - zoals in het Soesterkwartier, Schothorst en Liendert – is de realiteit heel anders. Winkelpanden die lange tijd leegstaan en bovenwoningen die als opslagruimte verstoffen. Ook bovenwoningen boven winkels in de historische binnenstad staan soms al tientallen jaren leeg omdat verbouwingen complex en kostbaar zijn.

Onderzoek naar 708 adressen

Een ambtelijk onderzoek telde 708 langdurig leegstaande woningen op een totaal van ruim 70.000: ongeveer 1% van de voorraad. Na een eerste brievenronde en ambtelijke inventarisatie bleken 395 gevallen direct verklaarbaar en 164 opgehelderd door verbouwing, verhuizing of tweede woninggebruik. De focus lag hierna op 149 woningen: onverklaarbaar, onwrikbaar leeg. Voor wethouder Jeroen Bulthuis was dat het definitieve zetje om een verordening in te dienen.

Een verordening met een zachte landing

Amersfoort heeft begin 2026 een leegstandsverordening voor woningen ingevoerd. De meldplicht treedt in werking na zes maanden leegstand. Staat een woning daarna nóg eens zes maanden leeg, in totaal dus een jaar, dan krijgt het college de juridische bevoegdheid om zelf een huurder voor te dragen. De eigenaar is vervolgens verplicht binnen drie maanden een contract aan te bieden.

Om de critici tegemoet te komen is gekozen voor een gefaseerde invoering: in 2026 ligt de nadruk op meldplicht en gesprek, pas eind 2026 wordt geëvalueerd of er daadwerkelijk sancties worden toegepast. Dat is een politiek begrijpelijk compromis, maar het creëert ook een jaar van afwachten zonder consequenties.

De verordening kent bovendien zwakke plekken. Als de meldplicht of de verplichte voordracht eenvoudig te omzeilen is door tijdelijk iemand in de woning te plaatsen, verliezen de maatregelen hun effectiviteit. Zolang er formeel iemand in zit, is het pand niet leeg.

GroenLinks, dat al sinds 2019 hamert op een aanpak van leegstaande winkels en kantoren, ziet de commerciële sector opnieuw buiten schot blijven, terwijl juist daar de stilstand op straatniveau het grootst is. Kantoren, winkels en bedrijfspanden, goed voor 34% van al het vastgoed, vallen volledig buiten de verordening.

Vooruitblik

De prognoses laten zien dat Amersfoort door blijft groeien, terwijl de woningdruk nu al zo hoog is. De verordening is een stap vooruit, maar het succes valt of staat met ambtelijke uitvoeringskracht. Het bijhouden van de leegstandslijst, controleren van meldingen en juridisch dichttimmeren van verplichte voordrachten legt een zware wissel op een organisatie die al kampt met schaarse capaciteit. Bovendien is er het risico dat de verordening verzandt in procedures, terwijl de woningen leeg blijven staan.

Meld leegstand in Amersfoort

Amersfoorters zijn betrokken bij hun stad. Die betrokkenheid is nu ook hard nodig op straatniveau. Inwoners zien namelijk sneller wanneer iets leegstaat dan de gemeente en weten vaak wat er speelt. Staat er een appartement leeg in jouw omgeving? Loop je dagelijks langs een pand in de binnenstad angstvallig stil blijft?

Door leegstand te melden bouw je mee aan een transparante kaart van Amersfoort. Elke melding helpt de gemeente de blinde vlekken te vullen die basisregistraties niet zien. Laat de ruimte van Amersfoort niet verloren gaan. Meld een leegstaand pand direct via deze pagina.

VacantMap is een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt dat leegstand in Amersfoort in kaart brengt en actieve burgerparticipatie in de stad stimuleert.