Leegstand in Amersfoort

Wagenwerkplaats en Soesterkwartier

In de Wagenwerkplaats zijn oude spoorwerkplaatsen omgebouwd tot een levendige mix van cultuur, werk en wonen, het schoolvoorbeeld van hoe Amersfoort industrieel erfgoed een tweede leven geeft. De herontwikkeling van de Kop van de Isselt en de transformatie van verouderde kantoren langs de Ringweg-Koppel voegen woningen toe die hard nodig zijn.

Elders in de stad, in het Soesterkwartier, Schothorst en Liendert, ziet het er heel anders uit. Winkelpanden staan lang leeg en bovenwoningen verstoffen als opslagruimte. Ook boven winkels in de historische binnenstad staan woningen soms al tientallen jaren leeg, omdat verbouwen complex en kostbaar is.

Onderzoek naar 708 adressen

Een ambtelijk onderzoek telde 708 langdurig leegstaande woningen op een totaal van ruim 70.000, ongeveer 1% van de voorraad. Na een eerste brievenronde en ambtelijke inventarisatie bleken 395 gevallen direct verklaarbaar en waren er 164 opgehelderd door verbouwing, verhuizing of tweede woninggebruik. Wat overbleef: 149 woningen, onverklaarbaar en onwrikbaar leeg. Voor wethouder Jeroen Bulthuis was dat het definitieve zetje om een verordening in te dienen.

Een verordening met een zachte landing

Amersfoort voerde begin 2026 een leegstandsverordening voor woningen in. De meldplicht geldt na zes maanden leegstand. Staat een woning daarna nog eens zes maanden leeg, in totaal dus een jaar, dan krijgt het college de juridische bevoegdheid om zelf een huurder voor te dragen. De eigenaar moet vervolgens binnen drie maanden een contract aanbieden.

Om critici tegemoet te komen wordt de verordening gefaseerd ingevoerd. In 2026 ligt de nadruk op meldplicht en gesprek, en pas eind 2026 wordt geëvalueerd of er daadwerkelijk sancties worden toegepast. Een politiek begrijpelijk compromis, dat wel een jaar van afwachten zonder consequenties oplevert.

De verordening heeft ook zwakke plekken. Als de meldplicht of de verplichte voordracht eenvoudig te omzeilen is door tijdelijk iemand in de woning te plaatsen, verliezen de maatregelen hun effect. Zolang er formeel iemand in zit, is het pand niet leeg.

GroenLinks hamert al sinds 2019 op een aanpak van leegstaande winkels en kantoren, en ziet de commerciële sector opnieuw buiten schot blijven, terwijl daar de stilstand op straatniveau het grootst is. Kantoren, winkels en bedrijfspanden, goed voor 34% van al het vastgoed, vallen volledig buiten de verordening.

Veel werk voor een krappe organisatie

Amersfoort blijft volgens de prognoses groeien, terwijl de woningdruk nu al hoog is. Het succes van de verordening valt of staat met ambtelijke uitvoeringskracht. De leegstandslijst bijhouden, meldingen controleren en verplichte voordrachten juridisch dichttimmeren: dat legt een zware wissel op een organisatie die al kampt met schaarse capaciteit. Intussen kan de verordening verzanden in procedures, terwijl de woningen leeg blijven staan.

Meld leegstand in Amersfoort

Amersfoorters zijn betrokken bij hun stad. Die betrokkenheid is nu ook hard nodig op straatniveau. Inwoners zien namelijk sneller wanneer iets leegstaat dan de gemeente en weten vaak wat er speelt. Staat er een appartement leeg in jouw omgeving? Loop je dagelijks langs een pand in de binnenstad angstvallig stil blijft?

Door leegstand te melden bouw je mee aan een transparante kaart van Amersfoort. Elke melding helpt de gemeente de blinde vlekken te vullen die basisregistraties niet zien. Laat de ruimte van Amersfoort niet verloren gaan. Meld een leegstaand pand direct via deze pagina.

VacantMap is een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt dat leegstand in Amersfoort in kaart brengt en actieve burgerparticipatie in de stad stimuleert.