Het Huidige Beleid
Zoetermeer hanteert geen leegstandsverordening. Het beleid is primair facilitair en transformatiegericht, waarbij de gemeente zich focust op de herontwikkeling van complete zones:
De grootste leegstandsslag wordt geslagen op locaties zoals de Rokkeveenseweg en delen van de Oosterheem-randen. Verouderde kantoorkolossen die niet meer voldoen aan de huidige duurzaamheidseisen (Energielabel C-verplichting) worden omgebouwd, wat honderden compacte appartementen oplevert voor starters en spoedzoekers. Naast het centrale Stadshart kent Zoetermeer veel verspreide wijkwinkelcentra, zoals in Palenstein en Seghwaert. Waar de winkelleegstand daar oploopt, stimuleert de gemeente actieve inkrimping: commerciële plinten worden omgebouwd naar maatschappelijke functies (eerstelijnszorg, fysiotherapie) of direct naar woningen.
Actuele Raadsdiscussie: Het Stadshart en versnipperd eigendom
Een groot knelpunt waar de raad in 2026 over debatteert, is de stroperigheid van transformaties in het centrum. Anders dan in steden waar één grote belegger een heel winkelcentrum bezit, is het vastgoed in het Zoetermeerse Stadshart verdeeld onder tientallen verschillende eigenaren en Verenigingen van Eigenaren (VvE's).
Progressieve partijen (zoals GroenLinks, PvdA en de SP) uiten in de raad frustratie over het feit dat bruikbare woningen boven winkels of leegstaande winkelpanden jarenlang onbenut blijven omdat één individuele eigenaar of VvE-lid dwarsligt bij herontwikkelingsplannen. Zij willen dat het college de landelijke leegstandsheffing omarmt om onwillige eigenaren financieel te prikkelen.
Door vast te houden aan louter 'faciliteren en verleiden' heeft de gemeente simpelweg geen instrumenten om de knoop door te hakken als eigenaren weigert mee te werken. De transformatie van het Stadshart dreigt hierdoor te vertragen, terwijl de woningzoekende wacht.
De rechtse en lokale coalitiepartijen (waaronder de VVD en LHN) stellen dat de winkelleegstand niet opgelost moet worden met repressie, maar door het verruimen van de bestemmingsplannen. De raad heeft recent besloten om het makkelijker te maken voor eigenaren om een winkelpand om te zetten in cultuur-, vrijetijds- of horeca-initiatieven, om zo de levendigheid buiten de retail om te stimuleren.
Aanscherping Opkoopbescherming
Uit ambtelijk onderzoek bleek dat leegstaande kantoorpanden die worden opgekocht voor transformatie, soms doorontwikkeld worden tot te dure, private huurappartementen die vervolgens door de hoge prijs alsnog deels leegstaan. De raad heeft daarom besloten om bij nieuwe transformatieprojecten harde quota op te leggen: minimaal 30% sociale huur en een substantieel deel middensegment. Daarnaast is de opkoopbescherming voor reguliere woningen strak getrokken om te voorkomen dat buy-to-let-beleggers de markt verstoren.
