In opmerkelijk veel gemeenten is de woningnood hoog en staan tegelijkertijd veel winkels leeg. Door lokale regels kunnen ontwikkelaars die winkels niet altijd ombouwen tot woning. In 81 gemeenten waar de woningnood hoger is dan gemiddeld, blijkt ook de leegstand hoger dan 5 procent. In 15 van deze gemeenten staat zelfs meer dan 10 procent van de winkels leeg.
Het probleem is vooral groot in de buurt van grote steden, zoals Zeist, Rijswijk, Zaanstad en het Gooi. Juist deze middelgrote gemeenten richtten zich in het verleden op meer winkels, voordat online winkelen groot werd. 'Waarschijnlijk hebben we in die tijd misschien iets te veel winkelmeters gebouwd', zegt Gertjan Slob, directeur bij onderzoeksbureau Locatus.
Stel dat we lege winkels en de lege ruimte boven winkels kunnen ombouwen, dan levert dat tot 70.000 woningen op, becijferde onderzoeksbureau Stec. Dat is een flink deel van de totale woningnood van 400.000 huizen.
Toch lukt ombouwen vaak niet. Ontwikkelaars lopen aan tegen de parkeernorm: een winkel mag pas een woning worden als er ook een parkeerplaats komt, moeilijk te realiseren in een stadscentrum. Daarnaast willen gemeenten hun winkelstraten aantrekkelijk houden, en lopen ontwikkelaars aan tegen regels over duurzaamheid, monumentale status of de wet betaalbare huur.