Leegstand in Enschede

Het Huidige Beleid

Enschede hanteert momenteel geen leegstandsverordening. In plaats daarvan kiest de gemeente voor een gebiedsgerichte transformatiestrategie, vastgelegd in de actuele visie op de binnenstad.

De gemeente heeft de grenzen van het officiële 'kernwinkelgebied' (rondom de H.J. van Heekplein en de Langestraat) strakker getrokken. Straten die buiten deze zone vallen en kampen met structurele leegloop, verliezen hun winkelbestemming, en de gemeente staat hier soepel toe dat winkelplinten worden omgebouwd naar woningen of maatschappelijke functies. Specifiek voor de historische binnenstad stimuleert de gemeente het gebruik van de verdiepingen boven winkels, die vaak als opslag dienen of simpelweg leegstaan. Via actieve begeleiding en soepelere lokale regels probeert zij eigenaren te bewegen deze meters om te bouwen tot studentenkamers of starterstudio's.

Actuele Raadsdiscussie: De Handhavingsdiscussie en de Leegstandsheffing (2026)

Hoewel de nadruk ligt op transformatie en overleg, is het politieke debat in de Enschedese raad de afgelopen maanden flink opgelaaid.

Progressieve partijen in de raad (GroenLinks, PvdA en de SP) eisen dat Enschede misbruik van vastgoed harder aanpakt. Zij wijzen op een aantal hardnekkige casussen van 'rotte plekken' in de stad (zowel in de binnenstad als op verouderde bedrijventerreinen zoals de Marssteden) waar private beleggers panden bewust leeg laten staan of laten verpauperen om te speculeren op waardestijging. Zij willen een leegstandsverordening met een meldplicht na zes maanden invoeren.

De grotere coalitiepartijen (waaronder de VVD en Burgerbelangen Enschede) en de verantwoordelijk wethouder houden de boot echter af. Zij wijzen op twee punten:

1. Ambtelijke Capaciteit: Het optuigen van een complex boete- en controlesysteem kost enorm veel menskracht en handhavers, die de gemeente momenteel harder nodig heeft voor lopende bouwprojecten.
2. Focus op de Woningmarkt: De feitelijke structurele woonleegstand in Enschede is door de extreme schaarste op de woningmarkt historisch laag (onder de 1,5%). De frictieleegstand die er is, is vaak noodzakelijk voor renovatie of doorstroom. Het invoeren van een zware verordening voor een handvol hardnekkige casussen wordt door de coalitie gezien als bureaucratische overregulering.

Vanuit de andere kant wordt hier kritisch op gereageerd. Uit angst voor administratieve druk, positioneert de gemeente zich als een 'facilitator'. Zonder verordening of leegstandsheffing kan de gemeente niet optreden als dit nodig is en is er geen financiële prikkel om leegstand sneller op te lossen. Ook wijzen partijen er op dat naast woningleegstand, ook gekeken moet worden naar leegstand van bedrijfsruimten.

Onderzoeken en lokale aanpak

Uit recent ambtelijk onderzoek naar de woningbehoefte in de grensregio komen voor Enschede een aantal belangrijke conclusies naar voren die het actuele beleid sturen:

1. Kantoortransformatie naar Kennismigranten

Het transformeren van leegstaande, verouderde kantoorpanden (bijvoorbeeld rondom de singels en de spoorzone) verloopt relatief succesvol. De raad heeft via versnelde procedures ingestemd met projecten waarbij deze locaties worden omgebouwd naar flexwoningen en short-stay appartementen voor internationale studenten en PhD-ers.

2. De Aanloopstraten-Aanpak

De raad heeft extra budget vrijgemaakt voor het versterken van de zogenaamde aanloopstraten (zoals de Haverstraatpassage en de Walstraat). Waar de grote retailketens zich concentreren rond het Van Heekplein, krijgen lokale, creatieve ondernemers en transformatieprojecten naar wonen in deze historische straten ruim baan om verloedering en leegstand te voorkomen.

Of de strategie werkt, hangt af van de definitie van succes. De kantoortransformatie en de aanloopstratenprojecten boeken tastbare resultaten, mede omdat eigenaren en ontwikkelaars daar zelf baat bij hebben. Maar voor de hardnekkige speculatieve gevallen, de eigenaren die bewust niet meewerken, heeft de gemeente zonder verordening geen enkel afdwingbaar instrument. Zolang de woonleegstand laag genoeg blijft om politiek tolerabel te zijn, ontbreekt de urgentie om dat gat te dichten.

Meld leegstand in Enschede

De gemeente en handhavers zien veel, maar jij weet als buurtbewoner pas écht wat er speelt in jouw eigen straat. Loop je al maanden langs een winkelpand waar niks mee gebeurt? Staat de bovenwoning bij jou in de buurt al een eeuwigheid leeg en stapelt de post zich op achter de voordeur?

Door leegstand hier te melden, bouwen we samen aan een onafhankelijke en transparante kaart van Enschede. Wij verzamelen deze signalen en zorgen dat ze op de juiste plek terechtkomen.

Over deze pagina

VacantMap fungeert als een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt om leegstand in Enschede in kaart te brengen, verloedering tegen te gaan en actieve burgerparticipatie te stimuleren.