Leegstand in Enschede

Kleiner kernwinkelgebied, wonen in de plint

Enschede heeft geen leegstandsverordening. De gemeente kiest voor een gebiedsgerichte transformatiestrategie, vastgelegd in de actuele visie op de binnenstad.

De grenzen van het officiële 'kernwinkelgebied' (rond het H.J. van Heekplein en de Langestraat) zijn strakker getrokken. Straten daarbuiten die kampen met structurele leegloop, verliezen hun winkelbestemming. Daar mogen winkelplinten soepel worden omgebouwd tot woningen of maatschappelijke functies. Specifiek voor de historische binnenstad stimuleert de gemeente het gebruik van de verdiepingen boven winkels, die vaak als opslag dienen of gewoon leegstaan. Via actieve begeleiding en soepelere lokale regels probeert zij eigenaren te bewegen die meters om te bouwen tot studentenkamers of starterstudio's.

Leegstandsheffing en handhaving in de raad

De nadruk ligt op transformatie en overleg, maar in de Enschedese raad is het debat in 2026 flink opgelaaid.

Progressieve partijen in de raad (GroenLinks, PvdA en de SP) eisen dat Enschede misbruik van vastgoed harder aanpakt. Zij wijzen op een aantal hardnekkige 'rotte plekken', in de binnenstad en op verouderde bedrijventerreinen zoals de Marssteden, waar private beleggers panden bewust leeg laten staan of laten verpauperen om te speculeren op waardestijging. Zij willen een leegstandsverordening met een meldplicht na zes maanden.

De grotere coalitiepartijen (waaronder de VVD en Burgerbelangen Enschede) en de verantwoordelijk wethouder houden de boot af. Zij wijzen op twee punten:

1. Ambtelijke capaciteit: een complex boete- en controlesysteem kost enorm veel menskracht en handhavers, die de gemeente nu harder nodig heeft voor lopende bouwprojecten.
2. Focus op de woningmarkt: de feitelijke structurele woonleegstand in Enschede is door de extreme schaarste historisch laag (onder de 1,5%). De frictieleegstand die er is, is vaak nodig voor renovatie of doorstroom. Een zware verordening voor een handvol hardnekkige casussen ziet de coalitie als bureaucratische overregulering.

Critici zien een gemeente die zich uit angst voor administratieve druk als 'facilitator' opstelt. Zonder verordening of leegstandsheffing kan ze niet optreden als dat nodig is, en ontbreekt een financiële prikkel om leegstand sneller op te lossen. Ook moet er volgens hen naast woningleegstand gekeken worden naar leegstand van bedrijfsruimten.

Kennismigranten en aanloopstraten

Uit recent ambtelijk onderzoek naar de woningbehoefte in de grensregio kwamen voor Enschede een aantal conclusies die het beleid sturen.

1. Kantoren voor kennismigranten

Leegstaande, verouderde kantoorpanden ombouwen (bijvoorbeeld rond de singels en de spoorzone) verloopt relatief succesvol. Via versnelde procedures stemde de raad in met projecten die zulke locaties ombouwen tot flexwoningen en short-stay appartementen voor internationale studenten en PhD-ers.

2. De aanloopstraten

De raad heeft extra budget vrijgemaakt voor de zogenaamde aanloopstraten, zoals de Haverstraatpassage en de Walstraat. De grote retailketens concentreren zich rond het Van Heekplein. In deze historische straten krijgen lokale, creatieve ondernemers en transformatie naar wonen ruim baan, om verloedering en leegstand te voorkomen.

Of de strategie werkt, hangt af van wat je succes noemt. De kantoortransformatie en de aanloopstraten boeken tastbare resultaten, mede omdat eigenaren en ontwikkelaars daar zelf baat bij hebben. Voor de hardnekkige speculatieve gevallen, de eigenaren die bewust niet meewerken, heeft de gemeente zonder verordening geen enkel afdwingbaar instrument. Zolang de woonleegstand laag genoeg blijft om politiek tolerabel te zijn, ontbreekt de urgentie om dat gat te dichten.

Meld leegstand in Enschede

De gemeente en handhavers zien veel, maar jij weet als buurtbewoner pas écht wat er speelt in jouw eigen straat. Loop je al maanden langs een winkelpand waar niks mee gebeurt? Staat de bovenwoning bij jou in de buurt al een eeuwigheid leeg en stapelt de post zich op achter de voordeur?

Door leegstand hier te melden, bouwen we samen aan een onafhankelijke en transparante kaart van Enschede. Wij verzamelen deze signalen en zorgen dat ze op de juiste plek terechtkomen.

Over deze pagina

VacantMap fungeert als een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt om leegstand in Enschede in kaart te brengen, verloedering tegen te gaan en actieve burgerparticipatie te stimuleren.