Leegstand in Groningen

Een verordening

De Groningse leegstandsverordening van 2018 is op het eerste gezicht een van de meest complete van Nederland. Eigenaren van panden binnen aangewezen zones zijn verplicht leegstand na zes maanden te melden. Daarna volgt verplicht overleg, en als dat vastloopt kan de gemeente een beschikking opleggen en uiteindelijk zelf een huurder voordragen. De eigenaar moet daar binnen drie maanden gehoor aan geven.

Wie verder leest merkt op dat het werkingsgebied zeer beperkt is. Alleen commerciële panden in de Vishoek, Hoekstraat en Muurstraat vallen onder de regels.

Hoewel de regels op papier duidelijk lijken is de praktijk weerbarstiger. Het proces van melding naar daadwerkelijke dwingende voordracht duurt te lang. Overleg wordt gerekt, procedures lopen vertraging en directe financiële sancties ontbreken. De SP en andere linkse partijen wijzen hier al jaren op, maar de coalitiemeerderheid hield vast aan de dialoogbenadering.

De leegstandsheffing

Begin 2026 veranderde de politieke dynamiek. De landelijke aankondiging van een nieuwe leegstandsheffing, waarmee gemeenten eigenaren van langdurig leegstaande panden direct fiscaal kunnen beboeten en schijnbewoning via energie- en waterverbruiksdata kunnen controleren, gaf het Groningse debat een flinke impuls. GroenLinks en PvdA willen de heffing zo snel mogelijk in de bestaande verordening opnemen. Meer marktgerichte partijen waarschuwen dat legitieme herontwikkelingstrajecten, die door stroperige procedures bij de gemeente zelf vaak langer dan een jaar duren, financieel worden gestraft voor vertragingen waarvoor de eigenaar niet verantwoordelijk is.

Dat laatste argument is logisch. Als een transformatievergunning bij de gemeente Groningen door capaciteitsgebrek maanden vertraging oploopt, is het onrechtvaardig om de eigenaar vervolgens te beboeten voor de resulterende leegstand.

Het Groningse leegstandsbeleid richt zich niet op woningen, wat het fundamenteel anders maakt dan andere steden in Nederland. Volgens diverse partijen ontbreekt hierdoor het zicht op langdurige en problematische leegstand van woningen.

Groningen hanteert een strikte Huisvestingsverordening, waarin het verboden is om woningen zonder vergunning langdurig leeg te laten staan. Vanuit de huisvestingsverordening geldt een meldplicht voor eigenaren van woningen die langer dan 6 maanden leegstaan. De vraag is echter of eigenaren ook daadwerkelijk melden, of dat ze er op rekenen dat er toch geen aandacht aan besteedt wordt.

Vooruitblik

Leegstand beperkt zich niet tot een ambtelijk werkingsgebied. Groningen heeft ervoor gekozen voor een doelgerichte aanpak op een klein gebied, waardoor de uitvoeringskosten beperkt blijven. Echter, door deze aanpak ontbreekt het zicht op leegstand in de rest van de stad.

Meld leegstand in Groningen

In de discussie over leegstand mist het perspectief en de betrokkenheid van de inwoners. Juist zij weten wat er speelt en zien wanneer er al jarenlang iets leegstaat. Ken jij een pand in Groningen dat lange tijd leegstaat?

Met behulp van meldingen uit de stad, kunnen we onafhankelijk onderzoek doen naar leegstand in Groningen.

VacantMap is een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt dat leegstand in Groningen in kaart brengt en actieve burgerparticipatie in de stad stimuleert.