Leegstand in Groningen

Complete regels voor drie straten

De Groningse leegstandsverordening van 2018 is op het eerste gezicht een van de meest complete van Nederland. Eigenaren van panden binnen aangewezen zones moeten leegstand na zes maanden melden. Daarna volgt verplicht overleg. Loopt dat vast, dan kan de gemeente een beschikking opleggen en uiteindelijk zelf een huurder voordragen, waar de eigenaar binnen drie maanden gehoor aan moet geven.

Wie verder leest, ziet hoe klein het werkingsgebied is. Alleen commerciële panden in de Vishoek, Hoekstraat en Muurstraat vallen onder de regels.

Op papier lijkt het duidelijk, maar de praktijk is weerbarstiger. Van melding tot een dwingende voordracht duurt het te lang. Overleg wordt gerekt, procedures lopen vertraging op en directe financiële sancties ontbreken. De SP en andere linkse partijen wijzen hier al jaren op, maar de coalitiemeerderheid hield vast aan de dialoogbenadering.

Een landelijke heffing zet het debat op scherp

Begin 2026 veranderde de politieke dynamiek. Toen werd landelijk een nieuwe leegstandsheffing aangekondigd: gemeenten kunnen eigenaren van langdurig leegstaande panden daarmee direct fiscaal beboeten en schijnbewoning controleren via energie- en waterverbruiksdata. Het Groningse debat kreeg er een flinke impuls door. GroenLinks en PvdA willen de heffing zo snel mogelijk in de bestaande verordening opnemen. Meer marktgerichte partijen waarschuwen voor de keerzijde. Legitieme herontwikkelingstrajecten duren door stroperige procedures bij de gemeente zelf vaak langer dan een jaar, en dan wordt de eigenaar financieel gestraft voor vertraging waarvoor hij niet verantwoordelijk is.

Dat laatste argument is logisch. Loopt een transformatievergunning bij de gemeente Groningen door capaciteitsgebrek maanden vertraging op, dan is het onrechtvaardig de eigenaar te beboeten voor de leegstand die daaruit volgt.

Wat buiten beeld blijft

Het Groningse leegstandsbeleid richt zich niet op woningen, en daarin verschilt het fundamenteel van andere steden in Nederland. Volgens diverse partijen ontbreekt daardoor het zicht op langdurige en problematische leegstand van woningen.

Wel hanteert Groningen een strikte Huisvestingsverordening, die verbiedt woningen zonder vergunning langdurig leeg te laten staan. Vanuit die verordening geldt een meldplicht voor eigenaren van woningen die langer dan 6 maanden leegstaan. Maar melden eigenaren ook echt, of rekenen ze erop dat er toch niemand naar kijkt?

Leegstand houdt zich niet aan een ambtelijk werkingsgebied. Groningen koos voor een gerichte aanpak op een klein gebied, wat de uitvoeringskosten beperkt houdt. Echter: voor de rest van de stad ontbreekt het zicht op leegstand.

Meld leegstand in Groningen

In de discussie over leegstand mist het perspectief en de betrokkenheid van de inwoners. Juist zij weten wat er speelt en zien wanneer er al jarenlang iets leegstaat. Ken jij een pand in Groningen dat lange tijd leegstaat?

Met behulp van meldingen uit de stad, kunnen we onafhankelijk onderzoek doen naar leegstand in Groningen.

VacantMap is een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt dat leegstand in Groningen in kaart brengt en actieve burgerparticipatie in de stad stimuleert.