Het Huidige Beleid
Om de vestingstad toekomstbestendig te maken stelde de gemeente de gebiedsvisie 'De Tuinen van Steenwijk' op. Die zet in op aantrekkelijker winkelstraten en aanlooproutes, meer hoogwaardige woonruimte, extra groen en culturele trekkers. Voor de uitvoering deed de gemeente een aanvraag bij de landelijke Impulsaanpak Winkelgebieden, in de hoop op een substantiële rijksbijdrage. Steenwijkerland werkt daarbij intensief samen met de Stichting Steenwijk Vestingstad, die onder meer een retailexpert zocht om de vitaliteit van het stadscentrum te versterken. De gemeente wijst er zelf op dat het economisch klimaat is veranderd door opeenvolgende crises en door gewijzigd koopgedrag: consumenten kopen steeds meer online, waardoor veel branches in Steenwijk kwetsbaar zijn geworden in hun voortbestaan.
Toerisme dat langs het centrum heen gaat
Steenwijkerland trekt jaarlijks enorme aantallen bezoekers, maar die stroom komt maar zeer beperkt in Steenwijk terecht. Giethoorn is een internationale toeristische bestemming van de eerste orde; Steenwijk is de plaats waar de treinreiziger overstapt. Dat is een ongemakkelijke verhouding: de gemeente heeft toeristische aantrekkingskracht van wereldformaat, maar het winkelhart dat die bestedingen zou moeten opvangen ligt tien kilometer verderop. De ambitie in 'De Tuinen van Steenwijk' om culturele trekkers en verblijfskwaliteit toe te voegen is een poging dat te veranderen.
Gemeentebreed had op 1 januari 2025 2,7% van de verblijfsobjecten geen geregistreerde gebruiker — 600 objecten, waarvan 41% een jaar eerder ook al leegstond. Het aantal huishoudens groeit tot 2050 naar verwachting met 1.510 (7,4%). Als plattelandsgemeente met veel kleine kernen en een omvangrijk buitengebied kent Steenwijkerland daarnaast leegstand die in geen enkele winkelstatistiek terechtkomt.
Vooruitblik
Steenwijkerland heeft een van de zwaarste retailopgaven van het land en is daar realistisch over. De gebiedsvisie kiest niet voor het opvullen van bestaande meters maar voor het toevoegen van andere functies — wonen, groen, cultuur — wat bij dit leegstandsniveau de enige begaanbare weg is. Veel hangt af van de rijksaanvraag: zonder externe financiering is een ingreep van deze schaal voor een gemeente van deze omvang moeilijk te dragen. Een actueel beeld van welke panden werkelijk leegstaan maakt zichtbaar of de opgave zich concentreert in een deel van het centrum of over de hele vestingstad is uitgesmeerd.
