Leegstand in Haarlem
Twintig minuten van Amsterdam, met een historische binnenstad die de randstedelijke drukte combineert met hofjes, grachten en een eigen karakter. Haarlem is al jaren een van de meest gewilde woonsteden van Nederland, en die populariteit heeft een prijs. De woningmarkt zit muurvast, starters komen er niet meer in en ondernemers of creatieve makers verdwijnen naar goedkopere oorden. Haarlem zag dat vroeg en reageerde met een van de scherpere leegstandsverordeningen.
Cijfers & data
Administratieve leegstand
Er is sprake van administratieve leegstand wanneer er geen inschrijving is op het adres door een persoon of organisatie op 1 januari. De cijfers zijn afkomstig van het CBS, 1 januari 2025. Het zijn geen vaststellingen van feitelijke leegstand, maar het kan wel een indicatie geven.Winkelleegstand
Locatus gegevens over leegstaande winkels en verkooppunten in het centrum van steden. Er wordt per stad het grootste winkelgebied aangewezen en daar geteld — niet in de gemeente als geheel (peildatum 2024).Woningmarkt
Woningtekort op woningmarktregio-niveau en verwachte huishoudensgroei op gemeenteniveau (ABF Research Primos prognose 2025).Leegstandsbeleid
Voor woningen en kantoren geldt de verordening overal in Haarlem. Voor winkels alleen in het centrum. Het niet melden kan leiden tot een boete van €500 tot €7.500.
De impact van leegstand
- Aantasting van het historische straatbeeld: Juist in een monumentale (binnenstad) is beleving essentieel. Leegstand, dichtgetimmerde ruiten en achterstallig onderhoud hebben hier een negatief effect op de omgeving.
- Blokkade voor lokale initiatieven: Haarlem bloeit door onafhankelijke ondernemers, unieke conceptstores en creatieve makers. Zolang bruikbare panden leegstaan, mist de stad lokale dynamiek.
- Sociaal onrecht: Terwijl het vinden van betaalbare ruimte bijna onmogelijk is geworden, is het wrang om te zien dat andere delen van de stad leegstaan.
De Koepel en het Kleverpark
De voormalige koepelgevangenis, De Koepel, is omgebouwd tot een hub voor onderwijs, cultuur en ondernemerschap. In Schalkwijk Midden worden verouderde kantoorlocaties een moderne stadswijk. Dat zijn geen kleine ingrepen, maar bewuste keuzes om de bestaande voorraad te benutten in plaats van alleen uit te breiden.
In de historische binnenstad en de wijken eromheen (het Kleverpark, de Amsterdamse Buurt, de Leidsebuurt) blijven bovenwoningen al jaren onbewoond als opslagruimte, omdat een eigen opgang te complex of te kostbaar is. In aanloopstraten en wijkwinkelcentra blijven plinten leeg.
Leegstandsverordening met lekken
Haarlem heeft sinds eind 2022 een actieve leegstandsverordening met een meldplicht na zes maanden. Wie niet meldt, krijgt te maken met een progressief boetestelsel: van minimaal 500 tot maximaal 7.500 euro per overtreding, afhankelijk van het aantal vierkante meters en de duur van de verzwijging. Passeert een pand de grens van twaalf maanden, dan kan de gemeente een geschiktheidsbeschikking opleggen en zelf een huurder voordragen.
Op papier is dat een stevig instrumentarium, maar de handhaving stuit op haar eigen grenzen. De voordrachtsregeling is eenvoudig te omzeilen door er iemand in te zetten, of door aan te tonen dat het pand in een langdurig renovatietraject zit. En de maximale boete van 7.500 euro is klein vergeleken met de waardestijging van het vastgoed.
Splitsen vanaf 50 vierkante meter
Per 1 januari 2026 geldt het nieuwe Volkshuisvestingsprogramma 2026–2030, onder leiding van wethouder Floor Roduner. Een aantal beleidswijzigingen daarin raakt het leegstandsdebat direct.
De meest ingrijpende is de versoepeling van de splitsingsregels. Jarenlang was woningsplitsing in het centrum vrijwel onmogelijk, met een minimumoppervlakte-eis van 80 vierkante meter. De raad heeft die grens verlaagd naar 50 vierkante meter. Grote herenhuizen die deels leegstaan of door één persoon worden bewoond, worden zo potentiële starterswoningen, zonder dat er één steen nieuw hoeft te worden gelegd.
Tegelijkertijd zijn pilots gestart voor hospiaverhuur en woningdelen voor alleenstaanden. Zo komen leegstaande kamers in wijken als het Rozenprieel en Haarlem-Oost beschikbaar voor studenten en mensen met vitale beroepen. Voorstanders steunden de maatregelen; tegenstanders maakten zich zorgen over de grenzen van de Huisvestingswet.
Graadmeters voor de midterm
De zwakte zit in de uitvoering: handhavingscapaciteit blijft schaars en de ontwijkingsmogelijkheden zorgen voor vertraging. Aan het Volkshuisvestingsprogramma 2026–2030 zijn meetbare doelen gekoppeld. Drie graadmeters bepalen in de praktijk of het werkt. Hoeveel boetes worden omgezet in daadwerkelijk bewoonde panden, in plaats van betaald en vergeten? Hoeveel woningen worden echt gesplitst onder de nieuwe 50m²-grens? En hoe vaak mondt de voordrachtsregeling uit in een huurcontract in plaats van een bezwaarprocedure? Een eerste tussenbalans volgt bij de programmamidterm in 2028.
Meld leegstand in Haarlem
Haarlemmers zijn betrokken bij hun buurt en hechten aan het behoud van hun stad. Dat zie je in de actieve wijkpolitiek en de sterke lokale gemeenschappen. Loop je al maanden langs een winkelpand in de aanloopstraten waar de luiken dicht blijven? Staat de bovenwoning boven de lege winkel bij jou in de straat al een eeuwigheid zonder bewoner?
Door leegstand te melden bouw je mee aan een transparante kaart van Haarlem. Elke melding helpt de gemeente de blinde vlekken te vullen die de verordening alleen niet ziet. Laat de ruimte van Haarlem niet verloren gaan. Meld een leegstaand pand direct via deze pagina.
VacantMap is een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt dat leegstand in Haarlem in kaart brengt en actieve burgerparticipatie in de stad stimuleert.
Bekijk de meldingen op de kaart
Op de kaart van VacantMap staan meldingen van leegstand, aangevuld met redactioneel onderzoek.
