Leegstand in Smallingerland
Smallingerland ligt in het zuidoosten van Friesland en bestaat naast Drachten uit een reeks kleinere dorpen. De gemeentebrede winkelleegstand in Smallingerland is hoog: Locatus komt uit op 12,8% leegstaande verkooppunten en 12,4% leegstaand winkelvloeroppervlak. De gemeente gaat er in haar eigen centrumvisie van uit dat dit niet vanzelf beter wordt.
Cijfers & data
Administratieve leegstand
Winkelleegstand
Huishoudens
Leegstandsbeleid
Smallingerland stelde een centrumvisie vast vanwege de aanhoudende druk op het winkelaanbod, met de verwachting dat de winkelfunctie verder blijft krimpen. De lijn is een compacter centrum in Drachten: minder winkels en parkeerplaatsen, meer groen en woningen. Ongeveer een kwart van de huidige winkelvoorraad zou getransformeerd moeten worden naar wonen, goed voor 250 tot 300 appartementen in het centrum. In het oostelijke deel van de Kaden wordt een teruglopende winkelfunctie verwacht, waardoor daar ruimte ontstaat voor andere functies, met wonen als meest logische invulling — ook op de begane grond. Voor de herontwikkeling van het gebied Vogelzang-Noorderbuurt vroeg de gemeente vijf miljoen euro aan uit de landelijke Impulsaanpak Winkelgebieden; die aanvraag werd niet gehonoreerd.
Het Huidige Beleid
Smallingerland stelde een centrumvisie vast vanwege de aanhoudende druk op het winkelaanbod, met als expliciete aanname dat de winkelfunctie verder blijft krimpen. De lijn is daarom niet het opvullen van bestaande meters maar het verkleinen ervan: een compacter centrum in Drachten met minder winkels en minder parkeerplaatsen, en juist meer groen en woningen. Ongeveer een kwart van de huidige winkelvoorraad zou getransformeerd moeten worden naar wonen, wat neerkomt op 250 tot 300 appartementen in het centrumgebied.
In het oostelijke deel van de Kaden wordt een teruglopende winkelfunctie verwacht, waardoor daar ruimte ontstaat voor andere functies dan detailhandel — met wonen als meest logische invulling, ook op de begane grond. Voor de herontwikkeling van het gebied Vogelzang-Noorderbuurt, met ruimte voor winkels, woningen, zorg, publieke functies en een nieuwe parkeergarage, vroeg de gemeente vijf miljoen euro aan uit de landelijke Impulsaanpak Winkelgebieden. Die aanvraag werd niet gehonoreerd.
Een plan zonder financiering
De situatie in Smallingerland is scherper dan die van de meeste gemeenten. De diagnose is helder en de gemeente is er eerlijk over: de winkelfunctie krimpt, een kwart van de meters moet eruit. Maar de rijksbijdrage die de zwaarste herontwikkeling had moeten dragen, kwam er niet. Dat betekent dat een gemeente met de hoogste winkelleegstand van deze groep haar plan grotendeels op eigen kracht en met particuliere eigenaren moet realiseren.
Daar komt bij dat de demografie weinig helpt: het aantal huishoudens groeit tot 2050 met slechts 870 (3,3%). Tweehonderdvijftig tot driehonderd appartementen in het centrum is bij die groei een aanzienlijk deel van de totale toekomstige woningvraag — de transformatie moet dus concurreren met nieuwbouw elders in de gemeente.
Gemeentebreed had op 1 januari 2025 2,3% van de verblijfsobjecten geen geregistreerde gebruiker — 660 objecten, waarvan 44% een jaar eerder ook al leegstond. Drachten heeft daarnaast een omvangrijke industriële basis met grote werkgevers in de hightech en maakindustrie en uitgestrekte bedrijventerreinen.
Vooruitblik
Smallingerland heeft de juiste analyse en het juiste plan, maar niet de middelen die het plan veronderstelde. Dat is een combinatie die vaker voorkomt en die zelden goed afloopt zonder alternatieve financiering of een langere doorlooptijd. Bij bijna dertien procent winkelleegstand en een huishoudensgroei van ruim drie procent is de marge klein. Juist in zo'n situatie is een actueel, onafhankelijk beeld van welke panden werkelijk leegstaan van belang: het maakt zichtbaar of de leegstand zich stabiliseert terwijl de plannen op financiering wachten, of dat zij in de tussentijd verder oploopt.
Meld leegstand in Smallingerland
Loop je al maanden langs een leegstaand winkel- of bedrijfspand waar niks mee gebeurt? Staat er een woning bij jou in de buurt al een eeuwigheid leeg? Door leegstand hier te melden, krijgen we een beter beeld van de leegstand in de hele gemeente en kunnen we sneller nieuwe invullingen vinden.
Over deze pagina
VacantMap fungeert als een onafhankelijk publiek informatie- en meldpunt om leegstand in gemeente Smallingerland in kaart te brengen, verloedering tegen te gaan en actieve burgerparticipatie te stimuleren.
Bekijk de meldingen op de kaart
Op de kaart van VacantMap staan meldingen van leegstand, aangevuld met redactioneel onderzoek.
Leegstand in andere steden