Het Huidige Beleid
Maashorst heeft geen leegstandsverordening, maar onderzocht in een raadsvoorstel expliciet of er een leegstandverordening voor het centrum van Uden zou moeten komen. De gemeente hecht veel waarde aan het behoud van een levendig centrum en streeft ernaar een instrument te creëren om leegstand en verloedering in het centrum van Uden tegen te gaan — een instrument dat flexibel van aard is en dat op termijn met deelinstrumenten kan worden uitgebreid.
Daarnaast werkt Maashorst met het Keurmerk Veilig Ondernemen, een methode om criminaliteit, overlast en leegstand in winkelcentra effectief terug te dringen door intensieve samenwerking tussen winkeliers, gemeente, politie en brandweer. De gemeente werkt nauw samen met de centrumondernemers en het centrummanagement om de veiligheid en leefbaarheid in het centrumgebied van Uden structureel te verbeteren. Een centrummanager houdt zich bezig met beheer en onderhoud van de openbare ruimte, veiligheid, regelgeving, evenementen, bereikbaarheid, parkeren, afval en de aanpak van leegstand.
Leegstand als leefbaarheidsvraagstuk
Wat Maashorst onderscheidt van veel andere gemeenten is de invalshoek. Waar elders leegstand vooral als economisch of ruimtelijk vraagstuk wordt behandeld — te veel meters, te weinig vraag — koppelt Maashorst het expliciet aan veiligheid en verloedering, onder meer via het Keurmerk Veilig Ondernemen. Dat is een verdedigbare benadering: langdurig leegstaande panden trekken overlast aan en tasten het gevoel van veiligheid in een centrum aan, wat vervolgens weer bezoekers wegjaagt en tot meer leegstand leidt. Het verklaart ook waarom de gemeente een verordening overweegt: dat is bij uitstek een instrument om druk te zetten op eigenaren van panden die langdurig leeg blijven.
Gemeentebreed had op 1 januari 2025 2,4% van de verblijfsobjecten geen geregistreerde gebruiker — 710 objecten, waarvan 40% een jaar eerder ook al leegstond. Het aantal huishoudens groeit tot 2050 naar verwachting met 3.840 (14,5%). Buiten Uden is Maashorst overwegend agrarisch en natuurgebied, met de bijbehorende opgave rond vrijkomende agrarische bebouwing.
Vooruitblik
Maashorst zit in de fase waarin het instrumentarium wordt gekozen. Dat de gemeente een leegstandverordening serieus onderzoekt, plaatst haar in een kleine minderheid — de meeste gemeenten houden het bij samenwerking en overreding. Of die verordening er komt, en of zij zich tot het centrum van Uden beperkt of gemeentebreed geldt, bepaalt hoeveel invloed de gemeente daadwerkelijk krijgt. Dat de leegstand vooral in kleine panden zit, maakt de opgave lastig: kleine ruimtes zijn zelden rendabel om naar wonen om te zetten. Een actueel beeld van welke panden werkelijk leegstaan en hoe lang al is precies wat een verordening in de praktijk nodig heeft om te werken.
