Het Huidige Beleid
Ongeveer de helft van alle winkels in de gemeente ligt in de centra van Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel, samen goed voor circa 152.400 m² winkelvloeroppervlak verdeeld over ruim 412 verkooppunten. De centrumvisie van 20 december 2018 vormde de basis voor de detailhandelsvisie en het gemeentebrede detailhandelsbeleid van 19 september 2019.
De ingrijpendste operatie vond plaats in Veghel. Dat centrum is met circa 26.230 m² veruit het grootste van de gemeente, maar had ook de meeste leegstand: ongeveer 6.800 m². De conclusie was dat het winkelgebied ongeveer een derde kleiner moest worden. De herstructurering startte begin 2020 en bracht de leegstand daar terug van 23,4% naar 11,9% — bijna een halvering. De aanpak bestond niet uit één grote ingreep maar uit gesprekken met individuele eigenaren en ondernemers, en diezelfde benadering wordt overwogen voor andere plekken, zoals de Hertog Jan II-laan in Schijndel. Met het bestemmingsplan 'Laaghangend Fruit' pakte de gemeente daarnaast aanloopstraten en solitaire winkels aan. Schijndel heeft met 17.140 m² winkelvloeroppervlak juist weinig leegstand.
Drie centra die elkaar beconcurreren
De kern van de opgave in Meierijstad is een die weinig gemeenten in deze mate kennen: drie winkelcentra binnen één gemeente, die alle drie een bovenlokale ambitie hebben en die deels dezelfde inwoners bedienen. Bij een krimpende retailmarkt betekent dat automatisch dat niet alle drie op hun oude omvang kunnen blijven functioneren. De keuze om Veghel met een derde te verkleinen in plaats van te proberen alle meters gevuld te krijgen, is daarom realistischer dan zij op het eerste gezicht oogt.
Gemeentebreed had op 1 januari 2025 1,8% van de verblijfsobjecten geen geregistreerde gebruiker — 730 objecten, een laag percentage. Daarvan stond 34% een jaar eerder ook al leeg. Buiten de drie kernen is Meierijstad een uitgesproken agrarische gemeente, waar schaalvergroting en bedrijfsbeëindiging leiden tot vrijkomende agrarische bebouwing die in winkelleegstandcijfers niet zichtbaar wordt.
Vooruitblik
Meierijstad heeft laten zien dat een leegstandspercentage van 23% terug te brengen is naar de helft, mits een gemeente bereid is winkelmeters daadwerkelijk te schrappen in plaats van te hopen op nieuwe huurders. Dat is een resultaat waar weinig gemeenten op kunnen wijzen. De opgave die overblijft is de verhouding tussen de drie centra: Veghel is verkleind, maar Schijndel en Sint-Oedenrode staan voor dezelfde marktdruk. Met bijna een kwart meer huishoudens richting 2050 is er ruimte om vrijkomende winkelmeters naar wonen om te zetten. Een actueel beeld van welke panden werkelijk leegstaan maakt zichtbaar of dat in alle drie de kernen gebeurt, of alleen daar waar het beleid zich op richt.
