Het Huidige Beleid
De gemeenteraad stelde op 2 juli 2020 het Ontwikkelperspectief Centrum 2035 vast, opgesteld met hulp van bewoners, pandeigenaren, ondernemers en vertegenwoordigers van maatschappelijke instellingen. Aan het begin van die bestuursperiode was winkelleegstand een groot probleem: in het centrum stond ongeveer 17% leeg. De gemeente zette meerdere instrumenten in. Door flexibel te bestemmen kunnen naast winkels ook andere voorzieningen zich in het centrum vestigen, zoals dienstverlenende en maatschappelijke functies. Samen met eigenaren en de BIZ onderzocht de gemeente hoe het winkelgebied versterkt en aantrekkelijker gemaakt kon worden. Daarnaast is de openbare ruimte aangepast met meer groen, is horeca aangetrokken en zijn terrassen toegevoegd, waardoor bezoekers er langer blijven. Het aantal leegstaande panden nam daarna met ruim een derde af.
Waarom flexibel bestemmen hier het verschil maakte
De aanpak van Ridderkerk is illustratief voor een verschuiving in het denken over winkelleegstand. Waar het klassieke antwoord is om leegstaande winkelpanden opnieuw met winkels te vullen, erkende Ridderkerk dat er simpelweg te veel winkelmeters waren voor de vraag. Door de bestemming te verruimen konden kappers, zorgaanbieders, dienstverleners en maatschappelijke organisaties zich vestigen in ruimtes die anders leeg zouden blijven. Dat maakt een winkelgebied minder een winkelgebied en meer een centrumgebied — met als gevolg dat het aantal bezoekers stabieler wordt, omdat mensen er om uiteenlopende redenen komen.
Gemeentebreed had op 1 januari 2025 2,9% van de verblijfsobjecten geen geregistreerde gebruiker — 690 objecten, waarvan 40% een jaar eerder ook al leegstond. Het aantal huishoudens groeit tot 2050 naar verwachting met 2.720 (12,7%).
Vooruitblik
Ridderkerk laat zien dat een leegstandspercentage van zeventien procent geen eindstation hoeft te zijn. De daling met ruim een derde kwam niet door één ingreep maar door een combinatie: ruimere bestemmingen, investeringen in de openbare ruimte, horeca en samenwerking met eigenaren. De vraag voor de komende jaren is of dat resultaat standhoudt, want tien procent leegstand is nog altijd meer dan het niveau dat als gezonde frictieleegstand geldt. Een actueel beeld van welke panden werkelijk leegstaan maakt zichtbaar of de daling doorzet of dat de winst weer wegloopt.
