Leegstand in Twente

Verklaringen voor hoge leegstand

Van de leegstaande gebouwen in Twente stond 39% een jaar eerder ook al leeg — lager dan de 47% van Limburg, de andere grote naoorlogse industrieregio van het land. Dat past bij wat er de afgelopen decennia in Twente is gebeurd: vrijwel alle grote textielfabrieken die Enschede, Hengelo en Almelo ooit bepaalden, hebben inmiddels een nieuwe functie gekregen — als woningen, kantoren of cultuurpanden. Toch blijft het structurele aandeel in vierkante meters hoog (48%): het zijn vooral de laatste, minst courante en moeilijkst herbestembare panden — vaak groot, verouderd en op minder gewilde locaties — die nog altijd op een nieuwe eigenaar of functie wachten.

De winkelleegstand in de drie grootste steden loopt onderling sterk uiteen. In het centrum van Enschede staat 10,8% van de verkooppunten leeg en in Almelo 11,8% — in Hengelo loopt dat op tot 18,9% van de verkooppunten en zelfs 23,1% van het winkelvloeroppervlak, verreweg het hoogste van de drie (Locatus, 2024).

Vooruitblik

Twente laat zien dat succesvolle herbestemming van industrieel erfgoed het totale leegstandscijfer kan drukken, zonder dat daarmee de hardnekkigste restgroep is opgelost — precies de categorie die in de vierkante-metercijfers naar voren komt.

Tegelijk is Twente allang niet meer alleen een regio in industriële omschakeling. Kennispark Twente, rond de Universiteit Twente in Enschede, groeit uit tot het technologische hart van Oost-Nederland: de nieuwe gebiedsstrategie voor 2026-2035 mikt op zo'n 700 bedrijven en 16.500 banen, met chiptechnologie, medische technologie en digitalisering als speerpunten. De universiteit bracht al meer dan 800 spin-offbedrijven voort. Die groei staat in schril contrast met de leegstaande textielpanden elders in de regio — Twente is zowel een gebied dat nog altijd de gevolgen van industriële neergang verwerkt, als een van de snelst groeiende kennisregio's van het land.

Twente is bovendien, net als de Achterhoek verderop in dit dossier, een grensregio: Losser grenst voor bijna de helft van de gemeentegrens aan Duitsland, en Oldenzaal is via de A1 een belangrijke doorvoerroute naar Duitse steden als Gronau en Nordhorn. De welvaart in dit grensgebied ligt gemiddeld enkele duizenden euro's lager dan het landelijk gemiddelde, en de regio zet juist daarom in op nauwere samenwerking met het Duitse Münsterland — onder meer als aantrekkelijker internationaal woongebied.

De regio groeit ook demografisch: sinds 2000 kwamen er ruim 41.000 inwoners bij, en het aantal huishoudens neemt de komende decennia naar verwachting met bijna 9% verder toe. Die combinatie — industrieel verleden, snelgroeiende kennissector én grensligging — maakt dat leegstand in Twente zelden één simpel verhaal is. Daarom is het belangrijk om leegstand te melden: precies in een regio met zoveel verschillende dynamieken tegelijk, is een actueel beeld van wat er werkelijk leegstaat waardevoller dan een jaarlijks gemiddelde ooit kan zijn.