Variaties in leegstand
Qua aantal gebouwen springen kleinere gemeenten als Zoeterwoude (5,4%), Rijswijk (4,0%) en Wassenaar (4,0%) er positief uit, gevolgd door Rotterdam (3,8%). Den Haag heeft met 1,3% juist een van de laagste percentages van de provincie — maar van de vierkante meters die er wél leegstaan, stond liefst 67% een jaar eerder ook al leeg. Provinciebreed geldt dat 50% van de leegstaande vierkante meters structureel leeg staat, het hoogste aandeel van alle provincies — een indicatie van hardnekkige kantoren- en bedrijfsleegstand rond de grote steden, waar individuele panden vaak jarenlang leegstaan terwijl het aantal betrokken adressen relatief beperkt blijft.
Waarom de cijfers zo uiteenlopen
Rotterdam bouwde na de verwoesting van het centrum in 1940 een grootschalige, functionele binnenstad met veel kantoorruimte; toen de vraag naar dat type kantoren daalde — mede door thuiswerken en de opkomst van flexibele werkplekken — bleven grote, moeilijk te verhuren panden achter. Den Haag kent als bestuursstad van oudsher veel (semi-)overheidskantoren, een vastgoedcategorie die minder snel van eigenaar wisselt en daardoor eerder tot langdurige, structurele leegstand leidt dan winkels of woningen. Precies daarom is Den Haags leegstandspercentage laag, terwijl het structurele-leegstandcijfer er extreem hoog is: weinig panden staan leeg, maar de panden die het wel doen, doen dat al jaren.
Beleid en programma's
De Hoeksche Waard en de Krimpenerwaard zijn door het Rijk aangewezen als anticipeergebied. In de stedelijke regio's Rotterdam-Den Haag ligt de nadruk vooral op het transformeren van verouderde kantoorlocaties naar woningen, een proces dat al jaren loopt maar door de omvang van de voorraad traag verloopt — juist de grootste, minst courante kantoorgebouwen blijken het lastigst te herontwikkelen, omdat verbouwing tot woningen technisch en financieel ingewikkelder is dan sloop-nieuwbouw.
Vooruitblik
Het verschil tussen het aantal- en het oppervlaktecijfer valt in Zuid-Holland sterk op: relatief weinig gebouwen staan leeg, maar de gebouwen die leegstaan, staan vaak al jaren leeg. Dat wijst op een hardnekkig probleem met grootschalig kantoren- en bedrijfsvastgoed, eerder dan op incidentele leegstand — en op een opgave die zich niet oplost met de reguliere instrumenten voor winkel- of woningleegstand.
Daarom is het belangrijk om leegstand te melden: de CBS-cijfers laten zien dát kantoren in Rotterdam en Den Haag al jaren leegstaan, maar niet welke specifieke panden dat precies zijn of wat daar inmiddels mee gebeurt. Een actuele melding van bewoners of de redactie brengt die panden een voor een in beeld.
